Gebruikte Termen

TermIn het EngelsBetekenis
StamtomaatIndeterminate (Ind/Indy)De bekendste groeivorm. Kan het beste gedieft worden om een goede verticale groei en opbrengst te waarborgen. Wordt gemiddeld 2 meter hoog, maar bij sommige variëteiten is dit zo het dubbele. De hoofdstam (in Nederland houden we er meestal slechts 1 aan, Amerikanen vaak 2 of 3) moet gesteund worden over de gehele lengte. Blijft tot laat in het seizoen nieuwe vruchten vormen en wordt daarom meestal in augustus getopt (top van de hoofdstam afgeknipt) omdat hierna gevormde vruchten niet meer rijpen.
StruiktomaatDeterminate (Det/Bush)Maakt snel veel zijtakken die niet verwijderd dienen te worden omdat daar de vruchten aan komen. De zijtakken stoppen zelf na 1 á 1,5 meter met groeien. De gehele oogst wordt meestal in een vrij korte periode gegeven wat ze voor sausmakers aantrekkelijk maakt. De hele plant moet eigenlijk gesteund worden door bijvoorbeeld een koker van gaas of steun per tak. Dieven doen we dus niet, maar wat blad verwijderen om een wildernis te voorkomen kan natuurlijk wel.
Semi-struikSemi-determinate (Semi)Een struik die veel langere zijtakken aanmaakt of een stam die wat korter blijft; het vervelende aan deze term is dat mensen hem gebruiken voor beide. Het horen struiktomaten te zijn die wat minder wild opzij en wat meer de hoogte in gaan.
DwergDwarf (Dwf)Een kleinere en/of kortere uitvoering van een stam- of struiktomaat. De planten worden ongeveer half zo hoog en de trossen zitten veel dichter op elkaar. De vruchten zijn echter niet kleiner. Zo kan op een balkon in een pot toch een variëteit geteeld worden die aardige vleestomaten geeft bijvoorbeeld.
Micro(dwerg)Micro(dwarf)Zeer kleine struiken die in extreme gevallen slechts 10cm groot worden. Vaak zijn micro’s cherrytomaten maar ze zijn er meer en meer met ook wat grotere vruchten. De kleinste varianten zijn al te telen in een pot van 1 liter. De smaak blijft vaak wel wat achter hoewel daar heel positieve vorderingen mee gemaakt worden door een aantal telers in de VS (o.a. Ellen Pong van "Bunny Hop Seeds")
VleestomaatBeefsteak (BS)Vreemd genoeg de minst geziene tomaat in de supermarkt maar de meest geteelde soort door hobbytelers. Vleestomaten danken hun naam aan het vele en duidelijk aanwezige vruchtvlees in elke tomaat. Ze horen aardig sappig en zeker niet hard te zijn en beduidend groter van formaat dan de gewone ronde tomaat. Vaak zijn ze qua vorm wat afgeplat maar ook een oxheart (hartvormige tomaat) is vaak een vleestomaat.
Ronde tomaatSlicerEigenlijk een rare term want het gros van de tomaten is rond. Toch gebruiken we deze term voor de standaard tomaat zoals we hem gewend zijn uit de supermarkt; rond, stevig tot hard, niet te vlezig en vooral voor rauw gebruik. Zelfgeteelde ronde tomaten zijn vaak beduidend sappiger en minder hard dan supermarkttomaten.
CocktailtomaatCocktail/SaladetteDeze soort zit qua maat tussen een ronde en cherrytomaat in. Vaak wordt de maat van een pingpongbal aangehouden.
Cherrytomaat/KerstomaatCherryKleine tomaatjes, vaak beduidend zoeter dan hun grotere broers en zusters, variërend in maat van een knikker tot bijna pingpongbal. De echt zoete exemplaren krijgen ook vaak de naam “snoeptomaat”. Vaak eenvoudig te telen en zeer productief.
BestomaatCurrantNog kleiner dan de cherrytomaat, variërend in maat van aalbes tot knikker. Veel "wilde" tomaten zoals 'Wild Currant' vallen hier onder.
Pastatomaat/SaustomaatPaste/CannerDe meest verwarrende soort. Ik gebruik de term voor tomaten die voornamelijk gebruikt worden om saus of puree mee te maken. Het vervelende is dat hier ook de romatomaat onder valt, maar niet elke pastatomaat is een roma. Dan heb je ook nog mensen die het San Marzano’s noemen, maar San Marzano is een variëteit en niet een soort. Er wordt ten onrechte ook nog eens vaak gedacht dat deze tomaten altijd ovaal/pruimvormig zijn, maar dit is zeker niet waar. Ik blijf voor nu even bij mijn uitleg; tomaten om te verwerken in saus of puree.
PruimtomaatPlumEr wordt nogal eens gedacht dat een pastatomaat per definitie een pruimtomaat is, maar dat klopt niet. Andersom is het dan wel weer bijna altijd zo dat een pruimtomaat de struktuur heeft van een goede saustomaat. Oftewel: een pruimtomaat is bijna altijd een pasta/saustomaat. Je hebt ze variërend in grootte van cherryformaat tot XL kippenei. Veel rassen pruimtomaten zijn in enige (of enorme) mate gevoelig voor neusrot. Een aandachtspuntje dus.
Hartvormige tomaat/Ossenhart/C'oeur de boeufOxheartNog een verwarrend geval. Want er is daadwerkelijk een ras dat 'Oxheart' heet en een ander dat 'C'oeur de Boeuf' heet, maar boven alles is het een type tomaat. Elke grote hartvormige vleestomaat is dus van het type "c'oeur de boeuf", de term die in Nederland en België het meest wordt gebruikt. De wat lugubere verklaring ligt m in de gemiddelde grootte en vorm, want die doet letterlijk aan een ossenhart denken. Er zijn ook kleine hartvormige tomaatjes, vaak cherries of cocktailtomaten, die geen c'oeur de b'oeuf genoemd dienen te worden.
Geribte tomaat/HarmonicatomaatRibbed/RuffledTomaten met "plooien". Veel oude Italiaanse saustomaten zijn geribt ('Liguria' of 'Canestrino di Lucca' bijvoorbeeld) en veel mensen zijn er erg van gecharmeerd. Vaak stevige, vlezige tomaten. Wel echt een crime als je ze wilt ontvellen voor het koken.
Antho(cyanine)/Blauwe tomatenAntho/Blue tomatoesTomaten met antho(cyanine) in hun vel zien er (gedeeltelijk) blauw uit. Vaak heeft de plant in minder of meerdere mate ook een blauwe gloed over stelen en bladeren. Het is de stof die blauwe bessen ook blauw maakt en naast dat het een bijzondere kleur heeft is het ook een sterk antioxidant. Er zijn telers die pertinent weigeren om met tomaten te kruisen waar anthocyanine in zit omdat het de smaak zelden ten goede komt. Het vel is vaak bitterder. De blauwe kleur ontwikkelt zich onder invloed van de zon, waardoor je vaak onder het kroontje een stervormige print in de basiskleur van de tomaat houdt.
Normaal bladRegular leaf (RL)De bekende ingesneden bladeren. Bij hartvormige tomaten vaak smal,fijn en wat afhangend (“droopy leaves”), bij dwergen weer wat breder en hobbelig (“rugose”) en bij cherrytomaten vaak wat korter. In de winkel maak ik onderscheid tussen “normaal” en “normaal fijn” omdat beginnende telers die met dit fijnere, afhangende blad geconfronteerd worden nogal eens onterecht denken dat hun plant altijd dorst heeft.
AardappelbladPotato leaf (PL)Blad zonder insnedes, dat doet denken aan het blad van aardappelplanten. Is een tijd erg populair geweest omdat een aantal telers vindt dat tomaten aan een plant met aardappelblad een intensere smaak heeft en dat de planten minder ziektegevoelig zijn.
Schuiven naar boven